Lasarteoriatarra naiz, eta harro nago horretaz. Harro nago gure herriaz, gure tradizioez, gure kulturaz eta, batez ere, herriak herriarentzat egiten duenaz. Txikitatik erakutsi didate herri bateko kide izatea ez dela soilik bertan bizitzea; herria eraikitzen laguntzea ere badela. Horregatik, urte luzez hainbat elkarte, talde eta eragileren parte izan naiz, betiere herri bizi, aktibo eta kulturaz beteriko honi nire aletxoa jartzeko asmoz. Horien guztien atzean orduak, ilusioa, lana, konpromisoa eta borondatea daude. Askotan, norberaren denbora libreari uko eginez, ezer jaso gabe eta trukean ezer eskatu gabe. Zergatik? Herria maite dugulako. Gure kulturari eutsi nahi diogulako. Gure tradizioak bizirik mantendu eta datozen belaunaldiei transmititu nahi dizkiegulako.
Eta hori guztia ez da berez gertatzen. Ez da kasualitatea Lasarte-Oria herri aktiboa izatea. Herritar askoren lanari, ahaleginari eta konpromisoari esker da horrela.
Horregatik, gero eta zailagoa egiten zait Lasarte-Oriako Udalaren jarrera ulertzea.
Duela hiru urte idatzi nuen jada udalaren jokabidearen inguruan. Orduan ere haserre nengoen, nekatuta eta egoerarekin nazkatuta. Hiru urte igaro dira, eta berriro idazteko beharra sentitzen dut. Ez haserrea desagertu delako, ezta egoera hobetu dela sentitzen dudalako ere. Kontrakoa baizik. Denborak aurrera egin arren, egoerak okerrera egin du eta nire kezka, nekea eta amorrua hor daude oraindik.
Aurten erabiltzen genituen espazioetatik bota gaituzte. Herriko jarduerak garatzeko, elkartzeko, lan egiteko eta gure ekimenak aurrera eramateko erabiltzen genituen lekuetatik. Eta horrek galdera asko sortzen dizkit: nola liteke herriaren alde lan egiten dugunok horrelako egoeretan aurkitzea? Nola liteke urteak daramatzagunok, gure denbora eta ahalegina herriari eskaintzen diogunok, horrelako erabakiak jasan behar izatea? Non geratzen da elkarlana? Non geratzen da herritarren lana aitortzea?
Espazio bat ez da lau horma eta giltza bat besterik. Espazio horietan sortzen dira harremanak, proiektuak, ilusioak eta komunitatea. Horietan egiten da lan, horietan transmititzen da kultura eta horietan mantentzen dira bizirik gure herriko ohiturak. Espazio horiek erabiltzea ez da pribilegio bat, herriaren alde lanean ari diren taldeentzat oinarrizko beharra baizik. Horregatik, erabiltzen genituen espazioetatik kanporatu gaituztela jakitea ez da kontu hutsala. Ondorioak ditu, gure jardunean eragiten du eta urteetan eraikitako lana zailtzen du.
Eta, noski, horrelako egoerek haserrea sortzen dute. Baina haserrea baino gehiago ere bai: nekea, etsipena eta ulertezintasuna.
Nazkatuta nago udalaren jarreraz. Nazkatuta nago ardura faltaz. Nazkatuta nago herriaren alde lan egiteko gogoz eta ilusioz ari garenok behin eta berriro oztopoekin topo egin behar izateaz. Nazkatuta nago elkarlana bilatu beharrean ateak ixten direla sentitzeaz. Nazkatuta nago gauzak erraztu beharko lituzkeen erakundearekin harremanak izatea bera ere neke bihurtzeaz.
Eta argi esan nahi dut: ez dut eskatzen dena erraza izatea. Ez dut eskatzen araurik ez egotea, ezta desadostasunik ez izatea ere. Ulertzen dut erakunde publiko batek arauak, prozedurak eta erabakiak hartu behar dituela. Baina horrek ez du esan nahi herritarrei eta elkarteei bizkarra eman behar zaienik. Ez du esan nahi azalpenik gabe jokatu daitekeenik, elkarrizketarako aukerarik eman gabe edo urteetan egindako lana kontuan hartu gabe.
Gutxienekoa errespetua da. Gutxienekoa entzutea da. Gutxienekoa azalpenak ematea eta irtenbideak bilatzeko prest egotea da.
Udal baten egitekoa ez da herritarren ekimenak zailtzea. Herritarren zerbitzura egon behar du, herriaren beharrak entzun eta erantzuteko. Eta herri honetako elkarteek, taldeek eta eragileek ez lukete etengabe borrokatu behar beren jarduna aurrera eraman ahal izateko. Ez lukete etengabe justifikatu behar zergatik egiten duten egiten dutena, ezta oztopoak gainditzen denbora eta indarrak xahutu behar ere, indar horiek guztiak herriaren aldeko lanean erabili beharrean.
Benetan nekagarria da.
Nekagarria da ilusioz hasi eta oztopoak aurkitzea. Nekagarria da elkarlanerako prest egon eta kontrakoa jasotzen duzula sentitzea. Nekagarria da urteak ematea herriari, eta azkenean zure lana eta konpromisoa behar bezala baloratzen ez direla sentitzea. Eta nekagarria da hiru urte geroago berriro idatzi behar izatea, gauzak beste modu batera egin daitezkeela sinesten dudan arren egoerak haserrea eta etsipena eragiten jarraitzen didalako.
Nire ustez, Lasarte-Oriako Udalak hausnarketa serioa egin beharko luke bere jarreraren inguruan. Herritarrekin eta elkarteekin duen harremana berrikusi beharko luke. Erabiltzen genituen espazioetatik bota gaituzten egoerak, eta oro har herriko eragileekin izandako harremanek, galdera garrantzitsuak planteatzen dituzte. Zer-nolako herria eraiki nahi dugu? Zein leku ematen diegu herriko kulturari, tradizioei eta herritarren ekimenei? Eta zer-nolako babesa eskaintzen diegu herri hau bizirik mantentzen dutenei?
Izan ere, herria ez da udalaren jabetza. Herria ez da bulegoetan hartzen diren erabakietara mugatzen. Herria pertsonak dira. Herria kaleak musikaz betetzen dituztenak dira, plazetan dantzan egiten dutenak, belaunaldiz belaunaldi ohiturak transmititzen dituztenak, antolatzen direnak, prestatzen dutenak eta beren denbora eskaintzen dutenak. Herria egunerokoan eraikitzen da, eta eraikuntza horretan herritarrek eta elkarteek ezinbesteko lekua dute.
Horregatik, ez dut ulertzen nola jar daitezkeen hainbeste oztopo herriaren alde lan egiten dutenei. Ez dut ulertzen zergatik ez den lehenesten elkarrizketa. Ez dut ulertzen zergatik bihurtu behar den hain zaila herriaren aldeko jarduna. Eta ez dut ulertzen zergatik iritsi behar dugun honaino, erabiltzen genituen espazioetatik kanporatu gaituzten egoerara, gauzak beste modu batera egin zitezkeela pentsatzen dudanean.
Lasarteoriatarra izateaz harro nago. Harro nago gure herriko jendeaz, gure kulturaz eta gure tradizioez. Harro nago herri honek duen indarraz, eta harro nago urteetan zehar hainbeste pertsonak egindako lanaz. Baina harrotasun horrek ez nau itsutzen. Herria maitatzeak ez du esan nahi dena onartu behar denik, ezta oker ikusten dudana isilik pasatzen utzi behar dudanik ere.
Gauzak zalantzan jartzea ere herria maitatzea da. Gauzak beste modu batera egin daitezkeela eskatzea ere bada konpromisoa. Eta gaur, nire izenean, hori bera egin nahi dut.
Duela hiru urte esan nuen lasarteoriatarrok borrokan jarraitzeko indarra dugula, eta gaur ere hala pentsatzen dut. Baina indar hori ez litzateke etengabeko borrokan xahutu behar. Ez litzateke bidezkoa izan behar herriaren alde lan egin nahi dugunok etengabe oztopoei aurre egin behar izatea. Indar hori gure kultura sustatzeko, gure tradizioak bizirik mantentzeko eta herriari ekarpena egiteko erabili nahi dugu.
Udalari eskatzen diot, beraz, ardura har dezala. Entzun gaitzala. Azalpenak eman ditzala. Elkarrizketarako bideak ireki ditzala. Eta, batez ere, herriko eragileekin elkarlanean aritzeko benetako borondatea erakuts dezala, hitzetan ez ezik, ekintzetan ere bai.
Ez dut gutun hau idazten gatazka sortzeko. Baina ez dut gatazka saihesteko nire haserrea ezkutatu nahi ere. Nazkatuta nago, eta badut hori esateko arrazoirik. Herriaren alde lan egitea ez litzateke zama bihurtu behar. Herriko elkarteek ez lukete beren jarduna aurrera ateratzeko oztopo gehiago aurkitu behar. Eta inork ez luke sentitu behar urteetan herriari eskainitako lana baztertu egiten dela.
Lasarte-Oria guztiona da. Ez da udalaren bulegoetan erabakitzen dena soilik; herritarrok egunero eraikitzen duguna ere bada.
Eta herri hau eraikitzen dugunok entzunak izatea, errespetatuak izatea eta gure lana aurrera eramateko baldintza duinak izatea merezi dugu.
Hiru urte geroago, gauza bera esateko beharra daukat: herriaren alde lan egiteko prest gaude, baina ez dugu etengabe oztopoen aurka borrokan aritu nahi. Elkarlana nahi dugu, ez etengabeko talka. Erantzukizuna nahi dugu, ez arduragabetasuna. Eta herriaren alde lan egiteko aukerak nahi ditugu, ez horretarako erabiltzen genituen espazioetatik kanporatuak izatea.
Lasarte-Oria maite dudalako idazten dut. Nire herriaz arduratzen naizelako. Eta, hain zuzen ere, horregatik, ez naiz isilik geratuko.
