Elkarretaratzera batzeko deia egiteaz gain, Lasarte-Oriako datuen berri eman du udalak. Azaroaren 17ra arte, herrian 31 atestatu egin ditu Ertzaintzak genero indarkeriazko kasuei lotuta; atestatua jarri duten pertsonetatik hamabik salaketa ere aurkeztu dute. Gaur-gaurkoz 37 urruntze-agindu indarrean daude; horietatik bederatzi aurten ezarri dituzte. Genero indarkeriagatik, 102 espediente daude aktibo gaur egun.
Etxe barruan gertatzen den indarkeria kasuei dagokienez, 11 atestatu egin ditu Ertzaintzak. Haiengana joan diren pertsonetatik seik salaketak jarri dituzte. Hiru babes-agindu eman dira, eta bederatzi daude indarrean gaur-gaurkoz. 46 espediente daude irekita etxeko indarkeria kasuengatik.
Udal korporazioak onartu duen adierazpen instituzionala
"2020an, COVID-19 pandemiak eta krisi sozial eta ekonomikoak markatu dute. Egoera horrek agerian uzten ditu, berriz ere, emakumeei bizitza duin eta segururik eskaintzen ez dien sistema bati eusten dioten genero-desberdintasunak. Konfinamendu-egoerak, mugikortasunaren mugek eta koronabirusari aurre egiteko hartutako neurrien ondorioek indarkeria matxistak areagotu dituzte.
Era berean, COVID-19aren pandemiak gure gizarteko esparru guztietan dauden genero-arrakalak azpimarratu ditu. Aldi horretan, emakumeak izan dira protagonista, bai osasun-arloan –emakumeak dira langile gehien-gehienak–, bai zaintza-arloan, eta prekarietate-egoerak eta etxeko eta etxeko arretako langileen osasunerako arrisku-egoerak bizi izan dituzte.
Horri gehitu behar zaio zaintza-lanetan emakumeek duten zama handiagoa. Lan horien %70 emakumeek egiten dituzte, eta koronabirusaren testuinguru horretan gainkarga handiagoa izan dute, bai telelanaren lan-baldintzengatik, bai etxea, adingabeak eta mendeko pertsonak zaintzeagatik. Lan-gainkarga horri ez zaio erantzunkidetasun-mekanismoekin erantzun eremu guztietan: administrazioetan, enpresetan eta etxeetan. Guraso bakarreko familiak daude bereziki kaltetuta, eta hamarretik zortzik emakume bat dute buru.
Horregatik, emakumeenganako eta neskenganako begirada indartu behar dugu, haien bizitzako maila guztietan eragindako benetako kaltea arindu ahal izateko. Ezinbestekoa da genero-ikuspegia aplikatzea azterketa-tresna gisa, berdintasunezko gizartea eraikitzeko aldaketa erreal eta zehatzak egin ahal izateko; hori edozein berreraikuntza-planetan egon beharko litzateke, eskuratutako eskubideetan atzera egitea saihesteko.
Datu ofizialek erakusten digute desberdintasuna eta indarkeria matxistak errealitate bat direla. Euskadin, 2019. urtean, Ertzaintzak 3-098 emakume erregistratu zituen, bikotekidearen edo bikotekide ohiaren erasoak jasan zituztenak; 899 emakume, familiako beste gizon baten indarkeriaren biktima izan zirenak; eta 422 emakume gehiago, familiatik kanpo sexu-indarkeria jasan zutenak. Guztira, 4.419 emakume izan dira emakumeen aurkako indarkeriaren biktima urtebeteko aldian (2018an baino 175 emakume gehiago eta 2017an baino 399 emakume gehiago).
Beste estres-egoera batzuetan bezala, nabarmena da erasotzaileek gora egin dutela alarma-egoeran eta normaltasun berrian, eta emakumeen autonomia jaitsi egin dela. Errealitate hori agerian geratzen da kontuan hartuta pandemian zehar 016ra egindako deiak %12 igo direla Estatuan, baina salaketek behera egin dutela. Sakon aztertu beharreko datuak izan arren, indarkeria matxistaren rolean pandemiak izan duen, duen eta izan dezakeen ondorioen zirriborroa egiten dute, baina 2020ko datuen patenteak egingo dira, eta kezkagarriak izango dira.
Milaka emakumeri egiten diete eraso; giza eskubideen urraketa etengabea eta sistematikoa da, askatasunaren eta bizikidetzaren aurkakoa, eta oso ondorio larriak ditu emakumeentzat, haien familientzat eta gizarte osoarentzat.
Datu horiek, kontzientzia eta eskakizun sozial handiagoarekin batera, erakundeetan ere aldaketak izan behar dituzte. Erakundeetan ordezkaritza dugunok erantzukizunez, arretaz eta konpromisoz entzun behar diogu errealitate horri emakumeek, biktimen erakundeek eta mugimendu feministak aldarrikatzen eta proposatzen dutena.
Azaroaren 25 honetan, Lasarte-Oriako Udalak berretsi egiten du emakume, haur, nerabe, gazte eta heldu guztien eskubide eta askatasunarekiko dugun konpromisoa, eta lan egiten jarraitzeko konpromisoa hartzen dugu, helburu hauek lortzeko:
- Euskadin indarkeria matxistarik gabeko bizitza baten eta berdintasunaren aldeko lege berri bat onartzeko lanean laguntzea, hain zuzen ere emakumeen, biktimen, biziraun dutenen eta mugimendu feministaren proposamenak, eskaerak eta aurrerapenak aintzat hartuta.
- Indarkeria Matxisten aurkako Euskal Itun bat onartzeko lanean laguntzea, beti ere modu parte-hartzailean eraikia Euskal Herriko mugimendu feministarekin, erakunde eta eragile sozialekin, administrazioekin eta gizarte zibilarekin batera, hain zuzen ere indarkeria matxistaren biktimen erabateko babesa bermatzeko eta indarkeriaren erreparazio, justizia, memoria eta prebentziorako politika eraginkorrak bultzatzeko.
- Genero-ikuspegia duten aurrekontuak sustatzea erakundeetan, eta berdintasun aktiboko politika integralak eta parte-hartzaileak garatzera bideratutako giza baliabide eta baliabide ekonomiko espezifikoak areagotzea erakunde guztietan.
- Euskadiko udalerri guztiek indarkeria matxistako biktimen arreta eta babeserako protokolo bat dutela sustatzea.
- Herritarrei arreta zuzena ematen dieten erakunde publikoetako (osasuna, hezkuntza, justizia, gizarte-zerbitzuak, eta abar) profesionalen prestakuntzarako eta espezializaziorako neurriak sustatzea, aurrea hartzeko eta hautemateko, herritarrei arreta egokia eta kalitatezkoa emateko, berriro biktimizatzea saihestuz, eskubide guztietarako sarbidea ziurtatzea, eta arreta eta babes eraginkorreko protokoloak eta neurri guztiak abian jartzea.
- Neurriak jasotzen dituzten proposamenak sortzea, haurrak eta nerabeak indarkeria matxistaren biktima gisa aitortuak eta babestuak izan daitezen, etxebizitzaren esparruan gertatzen direnean.
- Udaltzaingoen eta Ertzaintzaren eta Justizia Administrazioaren arteko koordinazio-protokoloak berrikus daitezen sustatzea, irizpideak bateratzeko eta administrazioen jarduerak hobetzeko indarkeria matxisten arretan.
- Biktimei arreta emateko sare publikoa indartzea, zuzeneko arretako, harrerako eta indarkeriari arreta emateko telefonoko zerbitzuak barneratuz, enplegu duinak ahalbidetzeko, indarkeria matxistaren biktimei arreta, informazio eta laguntza ona emateko lehen urrats gisa.
- Egungo testuingururako kontzientziazio- eta informazio-kanpaina espezifikoak garatzea eta horietan sakontzea, indarkeria jasaten duten emakumeen hurbileko inguruneak inplikatuz, babesa eman diezaieten eta egoera dagokien administrazioei jakinaraz diezaieten.
- Mugimendu feministaren aldetik egun horretarako aurreikusi diren ekintzetan parte hartzera gonbidatzea".
