Urtzi Agirretxe: "Irribarrearen Afrika ikusi dugu"
Trikitixa hartuta Urtzi Agirretxe herritarra Ugandan izan da hilabetez. Bujagali herrian haurrekin egindako lanak mugak gainditu ditu, sare sozialei esker

Mukwano Lagun erakundeak  Mikel Laboaren Txoria Txori abestiaren bertsio berezia zintzilikatu zuen abuztuan eta geroztik 30 mila bat ikustaldi izan ditu. Irudietan Bugajali eskolako haurrak eta trikitixa eskuetan Urtzi Agirretxe (Lasarte-Oria, 1987) dugu. Agirretxerekin izan gara proiektuari eta bideoi buruz hizketan.

Nola jakin zenuen Mukwano Lagun Gobernuz Kanpoko Erakundearen proiektuari buruz? Nolatan erabaki zenuen Ugandara bidaiatzea?

Azken urtean, buruan bueltaka neukan Afrikara joan nahi nuela. Lagun bat Etiopian egona zen, eta berarekin harremanetan jarri eta bertara joateko martxan jarri nintzen. Ez nuen erantzunik jaso. Azkenean, beste lagun batek Facebook bidez Mukwano lagun proiektuaren berri eman zidan, eta beraiekin harremanetan jarri eta aurrera egin nuen proiektuan murgiltzeko.

Zein da bertako egoera? 

Guk gure begiekin ikusi duguna, egia esan, irribarrearen Afrika da, irribarre asko ikusi ditut, batez ere umeena. Umeak hurbiltzen zitzaizkizun irribarre batekin, galdetzera, ukitzera, jolastera, etab. Bertan haurrek ia jostailurik ez dute, eta edozein gauzekin jostailuak egiteko gauza dira, imajinazio eta kreatibitate gaitasun handia dute. Baina badakigu familia bakoitzaren atzean arazo asko daudela, osasun arazoak batez ere, IHESA, malaria, pneumonia, desnutrizioa etab.

Ugandako gazteenen osasuna eta heziketa bermatu nahi ditu Mukwano Lagun erakundeak.  

Proiektu hau Sabin Gabilondorekin hasi zen duela hamar urte Bujagali herrian, eta umeengan arazo hauei guztiei  laguntza emateko asmoz sortu zen. Ume asko dago kalean, hezkuntza ez da guztiz publikoa eta asko eta askok ezin diete eskolaratze gastuei aurre egin. Haur bakoitzaren urteko eskolaratzeak 45 euro balio du, eta horrekin hezkuntza, eskolako uniformea, irakasleen soldata, eskolako materiala eta bazkalorduan artoarekin egindako purea sartzen da. Horretan laguntzen du Mukwanok.

Zer da afrikastola? Zer nolako hezkuntza maila dute? 

Afrikastola ikastetxe bat da eta bertan 500 haurrek ikasten dute. Afrikastolan ere beraien ama hizkuntzan ikasten dute eta ez dute ingelera hutsean ikasten. Uganda Ingalaterrako kolonia izan zen eta ingelesa hizkuntza ofiziala da, baina badira beste 70 bat hizkuntza ere. Mukwano lagunetik beraien ama hizkuntza  (lusogera) indartu egiten da.

Ni pertsonalki, irakaslea naiz lanbidez, eta hasiera batean bertako metodologian laguntzeko asmoa nuen, baina haiek irakasle onak dituzte nahiz eta eskola zaharrekoak izan, ongi lantzen dituzte ikasi beharreko gai ezberdinak. Idazten oso onak dira.

Baina elkartasunezko lanaz gain, herrialdea ezagutzeko aukera ere izan duzue, ezta?

Bai, noski. Hasierako helburua beti izan zen beraien bizimodua ezagutzea, beraiekin bizitzea eta horrela egin genuen. Aste bukaeretan irteerak egiten genituen. Murchison parke naturala ezagutu genuen, bertan safaria eginez, baita Nilo ibaian zehar sei orduko raffting jaitsiera ere. Eta noski, Bujagali herria eta bere inguruak. Nilo ibaia bertan jaiotzen da, eta bizitza asko ematen du. Leku ikusgarriak daude parajeez gozatzeko.

Trikitixa soinean eraman zenuen...

Trikitixa soinean eraman nuen bai, bertan akordeoia deitzen zioten. Trikitixari guk, euskaldunok, deitzen diogu trikitixa,  baina, akordeoi bezala Europan eta Latinoamerikan ia edozein lekutan aurki dezakezu. Afrikan, berriz, ez. 

Mukwano lagunekoekin harremanetan jarri nintzenean, hasierako galderak izan ziren, "eta zuk zer eskaini dezakezu?" Beste gauza batzuen artean trikitilaria nintzela esan nuen. "Ba primeran! Eramango duzu, ezta?" Gauzak horrela, Ugandara trikitiarekin joan nintzen.

Egia esan beraiek oso pozik zeuden, gehienek akordeoi bat sekula ikusi gabeak ziren.

Gure kultura eta doinuak irakastea zenuen buruan?

Gure kultura eta doinuak ezagutaraztea ez zen gure helburua, ezta pentsatu ere.Helburua hasieratik musikak transmititzen duen poza transmititzea eta musikak mugarik ez duenez beraien kantuekin konektatzea zen.

Konexioa egitea oso erraza izan zen, ni egunero eskolara joaten nintzen trikitiarekin, eta haur hezkuntzatik hasita, gelaz gela pasatzen nintzen ingelerazko haur kantuak abestera. 

Lehen hezkuntzako haurrekin hori ezin nuenez egin, azterketa garaian zeudelako, arratsaldeko azken orduan ikastetxeko haurren koral bat egin zuten. Haiek bazituzten abestiak eta ni trikitiarekin poliki-poliki loturak egiten hasi nintzen.

Hor sortu zen konexioa! Eta egia esan, horrelako momenturik ez dut sentitu sekula. Afrikan (Ugandan), haurren koro batekin, trikitia eta ni; hor sortzen zen musika eta konexioa. Ikaragarria. Gauzak horrela, horretan jarraitu genuen lanean.

Interneten oso ezagunak egin dira Txoria txori abestiaren eta trikitiaren doinuan dantzatzen den umearen bideoak. Ezusteko handia izango zen, ezta? 

Bideoak grabatzen hasi ginen, eta Facebookeko Mukwano lagunen orrian zintzilikatzen genituen. Arrakasta izan zuten ingeleraz abestutako kantu horiek. 

Gauzak horrela zihoazela eta azken astean murgilduta nengoela ikusirik, Mukwano laguneko partaide baten eskutik proposamen bat heldu zitzaidan, "Urtzi eta zergatik ez duzu frogatzen haurrek eskaraz abes dezaten?". 

Haien hizkuntza lusogera da eta euskara bezala irakurtzen da. Mikel Laboaren Txoria txori arbelean idatzi eta pixkana, trikitixaren laguntzaz, forma hartzen joan zen bideoan grabatu eta Facebookean jarri genuen arte. 24 ordu baino gutxiagoan 10.000 ikustaldi. Teleberrian atera zen, irratia deika nuen elkarrizketa egiteko... Eta gu, txundituta. 

Gauzak horrela, konturatu ginen, Mukwano lagun proiektua ezagutaraztea lortu genuela. Euskal Herrian jende eta erakunde askok proiektu honetan laguntzen du, eta bideoak haiek eskainitako laguntza eskertzeko modu bat izan ziren.

ARGAZKIAK
blog comments powered by Disqus
OHARRAK
  • Yoko-Garbi elkartearen bazkide kanpaina
    Zubietako YOKO-GARBI elkartean, bazkide izateko azken tokiak geratzen direla jakitera ematen du. Familia bonoak, jubilatuei deskontu bereziak, etab. daude. Elkartearen egoitza berria, Alamandegi etxean izango da Izena ematea Alamangi jatetxean edo yokogarbielkartea1@gmail.com helbidean egin behar da, urriaren 14-a baino lehen. Informazio edo azalpen gehiago behar izanez gero, yokogarbielkartea1@gmail.com helbidean eskainiko dira.
  • Erketzen urteurren bazkaria
    Erketz EDT urriaren 21ean bere 50. urteurreneko bazkaria antolatu du, Michelin kirol guneko pilotalekuan. Bazkari gozoa dastatzeko txartelak salgai daude Patricio tabernan, Mendi-Rock tabernan eta Ormazabal lora-dendan. Haurren bazkariko txartelak, 15 euro balio ditu; helduenak berriz, 35 euro. Urriaren 5era arte izango dira eskuragarri.
  • Adineko pertsonen omenaldiko bazkaria
    Adineko pertsonen omenaldi astearen barruan, urriaren 7an, igandea, bazkaria antolatu dute Michelingo Kirol gunean. 500 pertsonentzako lekua dago. Irailaren 5ean, asteazkenean, irekiko da txartelak eskuratzeko epea eta irailaren 25ean amaituko da. Biyak Bat elkarteko bulegoan goizez 10:30etik 12:30era egingo da banaketa eta 8 euro balio dituzte. Antolatzaileek eskudirutan ordaindu behar dela gogorarazten dute. Bazkariaz gozatu ahal izateko baldintzak Lasarte-Orian erroldatua egotea eta 1953 urtean edo lehenago jaioa izatea dira. Salbuespen dira 1953 urtearen ondoren jaiotako bikotekideak. Lasarte-Orian erroldatuak ez badaude, gainera, 29,15 euro ordaindu beharko dituzte.
  • Kiroldegiko neguko ordutegia
    Herriko kirol instalazioetan neguko ordutegia indarrean dago irailaren 1etik. Kiroldegia astelehenetik ostiralera 7:00etatik 22:30era egongo da irekia. Larunbatetan, 9:00etan irekiko ditu ateak eta 20:00etan itxi eta igandetan berriz, goizez soilik erabili ahalko dira instalazioak 9:00etatik 13:00etara. Kirol Guneko erabilera ordutegia astelehenetik ostiralera 15:30etatik 22:30era da. Larunbatetan goiz eta arratsaldez egongo da irekia, 9:00etatik 20:00etara eta igandetan kiroldegiaren antzera, goizez 9:00etatik 13:00etara.
Lasarte-Oria
Gaur ez dago ekitaldirik Lasarte-Orian.
ZORION AGURRAK
PILI
Zorionak! Make up saioa prestatzen hasi parrandarako! Txintxoa izan! Ttakuneko lankideak.
AZKEN PDFa
1434 ( Irailak 21 )
GUARDIAKO FARMAZIAK
Urbistondo ( Asteartea)
San Frantzisko 1
Tel: 943 366567
ASTEA
    • Gandarias-Uribe ( Asteazkena )
      Iñigo de Loyola 9
      943 019521
    • Orue ( Osteguna )
      Jaizkibel plaza 2
      943 362652
    • De Miguel ( Ostirala )
      Kale Nagusia 32
      943 371151
    • Gandarias-Uribe ( Larunbata )
      Iñigo de Loyola 9
      943 019521
    • Gandarias-Uribe ( Igandea )
      Iñigo de Loyola 9
      943 019521
    • Lasa ( Astelehena )
      Kale Nagusia 42 atzea
      943 361774
    txintxarri@txintxarri.eus
    txintxarri@ttakun.eus
    Geltoki kalea 4, Lasarte-Oria 20160 Gipuzkoa
    943 37 14 48