'La Basu': "Ongi pasatzeko, festa eta borroka behar dira"
Euskaraldiaren aurkezpenean eman zituen Caballerok bere musikaren zertzelada batzuk. San Pedro bezperan erritmo biziko abestiekin Okendo plaza dantzan jartzeko asmoa du

Dagoeneko badaki Elena Caballero La Basu-k (Etxebarria, Bizkaia, 1983) zer den Lasarte-Orian oholtza gainean kantatzea. Euskaraldiko hamaikakoteko kidea da abeslaria, eta haren doinuek lagundu zuten herrian ekimena aurkezten. Datorren astean bueltan izango da bizkaitarra, San Pedro bezperan kantatuko baitu Okendon. "Rapa beste estiloekin nahasten dut. Jendea dantzaraztea dut gogoko". 

Beti ibili zara musikaren munduan, baina zure lehenengo euskara hutsezko diska iaz atera zenuen. Zergatik erabaki zenuen pauso hori ematea? 

Nire inguruko jendeak ez zekien euskaraz hitz egiten, eta ni gazteleraz hasi nintzen abesten. Selekta Kolektiboa bazegoen, baina bestela inork ez zuen rapa euskaraz egiten. Ameriketatik zetorren korronte bat zen, orduan ez zegoen politikoki ongi ikusita. Baina konturatu nintzen ez zegoela rapa euskaraz egiten zuen emakumerik. Hamabost urte neramatzann euskaraz hitz egin gabe, eta erronka moduan hartu nuen hizkuntza berreskuratzea.  

Zaila izango zen berriro ere hizkuntzari heltzea? 

Erabat ahaztuta neukan. Nire inguruko jendeak ez du hitz egiten, eta praktikatzeko modurik ez nuen. Etxean ikastea gauza bat da, baina kalean hitz egiteko ez nuen modurik. Hasieran lotsa ematen zidan, baina poliki-poliki  atera dut. Harro eta pozik nago. Koadernoa zirriborroz betea dut. 

Euskara hizkuntza zuzena eta sinplea da. Raparentzako egokia al da? 

Oso zaila egin zait rapera eramateko. Badauka gauza eder bat: ez du generorik. Baina plurala egiteko hitz guztiak amaitzen dira k-rekin; benetan zaila da errimak egiteko. Ez dut hiztegi zabal bat euskaraz, eta kosta egin zait. Baina posible da, eta ari dira ateratzen talde indartsuak. Euskal raparen momentua da orain. 

Hamaikakoteko kide zara. Eredu ona zara, ongi ahaleginduta euskaldundu zarelako, ezta? 

Ez dakit eredu bat naizen. Nik egoera hori bizi izan dut, eta ahalegin hori defendatzen dut. Jende askok daki euskaraz, baina gaztelerara jotzen dute, agian lotsagatik edo  gehiegi pentsatu behar dutelako, niri gertatu zitzaidan bezala. Nik ere erderaz pentsatzen dut, eta hitz egiteko orduan euskarara itzultzen dut. Nire esperientzia baliagarria izan daiteke jendea animatzeko. 

Zure inguruan nola eragingo du Euskaraldiak? 

Nire auzoa beti izan da oso gatazkatsua. Inoiz ez da euskaraz hitz egin. Etxe berriak egin dituzte, eta jende gaztea etorri da. Haien seme-alabek bai egiten dute euskaraz, eta gehiago entzuten da. Nire auzoan ez dut inoiz euskaraz entzun, baina orain bai aritzen dira. 

Hizkuntza ohiturak astintzeko, rapa izan daiteke tresna egokia gazteak euskarara erakartzeko, ezta? 

Dirudienez, rapa boladan dago orain. Azken finean, kalearen oihartzuna da; gizartean gertatzen diren gauzez hitz egiten dugu. Euskara gehitzen badiogu horri, plana bikaina da. Tailerrak ematera joaten naizenean denek dakite zer den, nola funtzionatzen duen... Jendea bertsolaritza entzutera ohituta dago, baina rapa indartsuagoa da, errazagoa. Bertsolaritza oso karratua da; raparekin gehiago jolas dezakezu hizkuntzarekin, instrumentuekin... 

Abestiak erabiltzen dituzu aldarrikapenak egiteko. Askatasuna eta emakumeak asko aipatzen dituzu zure kantuetan.  

Bai, asko. Nik pentsatzen dut pertsona guztiak libre izan behar direla. Popa eta rapa beti izan dira gizonenak. Niri tokatu zait hamar urtean emakume bakarra izatea Euskal Herrian. Nire bizitzan gertatzen diren gauzez hitz egiten dut, ongi ezagutzen ditudanetaz. Niretzat rapa da buruan ditudan gauza guztiak kaleratzea. Ongi pasatzeko, festa eta borroka behar dira. 

Matxista al da raparen giroa?

Bai, eta izango da urte askoan. Hogei urte daramatzat abesti  horien aurka egiten. Eta, gainera,  orain trapa sortu dute, askoz ere okerragoa. 

Rapean dabiltzan emakumeen lanak zabaltzeko proiektua ere hasi zenuen, Eskina Femenina izenekoa. 

Urte piloa egon naiz ni bakarrik. Emakume askok kantatzen dute ere, baina jendeak bakarrik gizonak ezagutzen ditu. Tailerretara joaten naizenean gizonak bakarrik aipatzen dituzte, ez diete garrantziarik ematen emakumeei. Badirudi ez dugula dirurik ematen. Youtuben kanal bat egin genuen;  emakume abeslarien 1.800 bideo daude. Txinatarrak, Palestinakoak... toki askotakoak. Idazketa tailerrak ematen ditugu, rapeatzen erakusteko. Baita gizonei ere; izan ere, niretzat oso garrantzitsua da haiek jakitea zer den emakume batentzat rapeatzea. Duela lau urte Bazter Fest hasi ginen antolatzen; oholtzara emakumeak bakarrik igotzen dira. Beharrezkoa da emakumeengan apustua egitea, erreferente berriak sortzea.  

Emakume gutxi, eta horietatik euskaraz egiten dutenak, are gutxiago.  

Lau gara. Jendeak esaten du gauzak aldatzen ari direla. Baina lau gara; horrek esan nahi du gauzak ez direla horrenbeste aldatu. Emakumeek gizonek baino hobeto idazten dute, baina gero ez dira ausartzen oholtzara igotzera. Beldur gehiago dugu, ea besteek zer esango ote duten. Aldatzen dira gauzak, baina oso poliki. 

ARGAZKIAK
blog comments powered by Disqus
OHARRAK
  • Biyak Baten txangoa
    Biyak-Bat erretiratuen elkarteak irailaren 26an Fríasera, Burgosera irteera antolatu du. Autobusa 8:00etan aterako da elkarte aurretik. Fríasen Erdi Aroko ibilbide gidatua egingo da. Honetan gaztelua eta eliza ezagutuko dituzte irteeran izena ematen dutenek. Bazkaria Ortiz jatetxean izango da. Izena ematea irailaren 17an, astelehena irekiko da. Astelehenetik ostiralera goizeko 10:30etik 12:30era dago izena emateko aukera elkarteko bulegoan. Bazkideek 35 euro ordaindu behar dituzte; bazkide ez direnek, berriz, 45 euro.
  • Adineko pertsonen omenaldiko bazkaria
    Adineko pertsonen omenaldi astearen barruan, urriaren 7an, igandea, bazkaria antolatu dute Michelingo Kirol gunean. 500 pertsonentzako lekua dago. Irailaren 5ean, asteazkenean, irekiko da txartelak eskuratzeko epea eta irailaren 25ean amaituko da. Biyak Bat elkarteko bulegoan goizez 10:30etik 12:30era egingo da banaketa eta 8 euro balio dituzte. Antolatzaileek eskudirutan ordaindu behar dela gogorarazten dute. Bazkariaz gozatu ahal izateko baldintzak Lasarte-Orian erroldatua egotea eta 1953 urtean edo lehenago jaioa izatea dira. Salbuespen dira 1953 urtearen ondoren jaiotako bikotekideak. Lasarte-Orian erroldatuak ez badaude, gainera, 29,15 euro ordaindu beharko dituzte.
  • Kiroldegiko neguko ordutegia
    Herriko kirol instalazioetan neguko ordutegia indarrean dago irailaren 1etik. Kiroldegia astelehenetik ostiralera 7:00etatik 22:30era egongo da irekia. Larunbatetan, 9:00etan irekiko ditu ateak eta 20:00etan itxi eta igandetan berriz, goizez soilik erabili ahalko dira instalazioak 9:00etatik 13:00etara. Kirol Guneko erabilera ordutegia astelehenetik ostiralera 15:30etatik 22:30era da. Larunbatetan goiz eta arratsaldez egongo da irekia, 9:00etatik 20:00etara eta igandetan kiroldegiaren antzera, goizez 9:00etatik 13:00etara.
ZORION AGURRAK
NAHIA ETA MIREN
7 muxu potolo aitatxo eta amatxoren partetik!
AZKEN PDFa
1433 ( Irailak 14 )
GUARDIAKO FARMAZIAK
Lasa ( Osteguna)
Kale Nagusia 42 atzea
Tel: 943 361774
ASTEA
    • Gil ( Ostirala )
      Kale Nagusia 24
      943 361529
    • Orue ( Larunbata )
      Jaizkibel plaza 2
      943 362652
    • Orue ( Igandea )
      Jaizkibel plaza 2
      943 362652
    • Acha-Orbea ( Astelehena )
      Hipodromo etorbidea 6
      943 363549
    • Urbistondo ( Asteartea )
      San Frantzisko 1
      943 366567
    • Gandarias-Uribe ( Asteazkena )
      Iñigo de Loyola 9
      943 019521
    txintxarri@txintxarri.eus
    txintxarri@ttakun.eus
    Geltoki kalea 4, Lasarte-Oria 20160 Gipuzkoa
    943 37 14 48